Wierszoformy Podlasia: poezja, pamięć i obrazy wizualne
Podczas rezydencji w Mochnarte artysta Antoś Siwych badał poetyckość i mitotwórczy potencjał Podlasia, przekształcając utwory poetyckie i pieśni ludowe w prace wizualne — Wierszoformy.
W centrum zainteresowania artysty znalazły się utwory w języku białoruskim, podlaskim i polskim, a także spotkania z lokalnymi autorami, poetami, regionalistami i mieszkańcami regionu.
Wraz z etnografką Iryną Pawłowicz artysta odwiedzał okoliczne wsie i miasteczka, dokumentował lokalne historie i rozmawiał z ludźmi, którzy na różne sposoby postrzegają i pielęgnują dziedzictwo kulturowe tych miejsc. Antoś wybierał utwory zarówno współczesnych autorów, jak i twórców starszych pokoleń, a także wersy pieśni ludowych, przekształcając je w obrazy wizualne.
Wierszoformy to kierunek artystyczny, który Antoś Siwych rozwija od siedmiu lat. To sposób przenoszenia poezji do innego medium i kontekstu poprzez pracę ze słowem i literą, obrazem wizualnym, kompozycją i dynamiką. Dzięki temu artysta tworzy przestrzeń do rozmowy o poezji i poruszanych przez nią tematach, niezależnie od języka i pochodzenia odbiorców.
Podczas rezydencji Antoś poprowadził warsztaty dla młodych uczestników podcastu „Heta My” — inicjatywy poświęconej białoruskiej kulturze, językowi i tożsamości na Podlasiu. Każdy z uczestników stworzył własną Wierszoformę na podstawie wybranego utworu, odnajdując przy tym indywidualny styl wizualny.
Jedną z prac powstałych podczas rezydencji były pomalowane „buty Marka”, które towarzyszyły artyście w podróżach przez trzynaście lat, w tym podczas długiej wędrówki ze Skandynawii na Podlasie.
Na jednym bucie Antoś umieścił wersy pieśni ludowej „A czyja to chata” — jej wariant został odnaleziony we wsi Zbucz i zapisany na podstawie słów śpiewaczki Kaci Tichaniuk. Na drugim znalazły się wersy kołysanki „Kuję, kuję nóżkę”, którą artysta pamięta z opowieści swojej prababci ze Słucczyzny. W Studziwodach zaśpiewał ją również po podlasku Darafiej Fionik.
Pomiędzy butami, na desce, znalazło się także pięć fragmentów wierszy — po jednym z każdego regionu, przez który prowadziła przygraniczna trasa artysty.
Dla Antosia Siwycha Podlasie pozostaje przestrzenią dalszych poszukiwań, twórczych odkryć i ponownego odczytywania dziedzictwa kulturowego — zarówno tego pielęgnowanego od stuleci, jak i tego, które powstaje współcześnie.
︎︎︎ Antoś Siwych
Antoś Siwych (ur. w 1999 roku w Mińsku) — artysta wizualny, reżyser i wynalazca, mieszkający i pracujący w Łodzi. Jego interdyscyplinarna praktyka obejmuje poezję wizualną, kaligrafię, sztukę wideo, film dokumentalny i projekty partycypacyjne.
Od 2018 roku rozwija WIERSZOFORMY — eksperymentalny kierunek artystyczny, w którym wiersze przekształcane są w struktury wizualne za pomocą odręcznego tekstu, stopniowo zamieniającego język w obraz. W swoich pracach artysta bada język, przymusowe przesiedlenia, przestrzeń miejską i doświadczenie zbiorowe, często angażując ludzi w działania realizowane w przestrzeni publicznej.
W 2020 roku założył w Łodzi Lodka Production, zajmującą się produkcją filmów niezależnych, sztuki wideo i projektów site-specific. W 2024 roku w Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi odbyła się jego pierwsza wystawa indywidualna. Antoś kontynuuje pracę nad projektami interdyscyplinarnymi, badając wzajemne relacje między poezją, obrazem i percepcją.
